Metaverse'te Ko├žlu & Metaverse Ko├žlu─ču

MetaverseÔÇÖte Ko├žluk

MetaverseÔÇÖte Ko├žluk ve Metaverse Ko├žlu─ču metaverse kavram─▒n─▒n hayat─▒m─▒za girmesiyle birlikte yeni beliren yakla┼č─▒mlar olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r.

MetaverseÔÇÖte Ko├žluk yapmak ger├žek hayatta ko├žluk yapmaktan biraz daha farkl─▒ bir durumdur. Avantajlar─▒ oldu─ču kadar dezavantajlar─▒ da bulunmaktad─▒r. Yaz─▒n─▒n ilerleyen k─▒s─▒mlar─▒nda buna detayl─▒ de─činece─čim.

Metaverse Ko├žlu─ču ise bir bak─▒ma metaverseÔÇÖe y├Ânelik ko├žluk ile ortama haz─▒rl─▒k ve ortam i├žinde nas─▒l olunaca─č─▒na y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar a├ž─▒s─▒ndan ko├žluk gibi d├╝┼č├╝n├╝lebilir.

Her ikisini de anlamak i├žin ├Ânce metaverse ve ko├žluk ba┼čl─▒klar─▒n─▒n ne oldu─čuna de─činmek gerekir. Ard─▒ndan, bu iki ba┼čl─▒─č─▒n birle┼čimi ile ortaya ├ž─▒kan yeni modelleri ele alabiliriz.

Metaverse

├ľncelikle yeni yeni g├╝ndeme gelen metaverse ile ba┼člayal─▒m:

Metaverse en basit haliyle ÔÇť─░nsanlar─▒n dijital avatarlar─▒ ile birbirleriyle etkile┼čimde bulunduklar─▒ dijital sanal evrenÔÇŁ olarak tan─▒mlanabilir. Avatar ise ki┼činin dijital d├╝nyadaki sanal yans─▒mas─▒ olarak d├╝┼č├╝n├╝lebilir.

Metaverse

K─▒saca ├╝├ž boyutlu g├Âzl├╝klerle g├Âr├╝lebilen, sanal olarak yarat─▒lm─▒┼č bir d├╝nyadan bahsedildi─čini akl─▒n─▒zda tutun. Bu yeni d├╝nya, tamamen ki┼čisel tercihlerinizle olu┼čturdu─čunuz yepyeni bir dijital yans─▒madan ibarettir. Dijital yans─▒man─▒z sizi birebir yans─▒tabilece─či gibi, tamam─▒yla yeni bir siz format─▒na da d├Ân├╝┼čebilir.

Sanal d├╝nyadaki kimli─činiz, hem g├Ârsel hem de davran─▒┼člar─▒n─▒zla, tam olarak ger├žeklerin yans─▒mas─▒ olarak yer alabilir. Ger├žeklerle sanal d├╝nyan─▒n tam ├Ârt├╝┼čmesi size ├že┼čitli kolayl─▒klar sa─člayabilir. Bu kolayl─▒klar sizin ger├žek kimli─činiz ne kadar g├╝├žl├╝ ise o oranda dijital d├╝nyaya yans─▒r.

Tamamen farkl─▒ olarak, olmak istedi─činiz siz halinizi de sanal d├╝nyada olu┼čturabilirsiniz. Yeni bir ki┼čilik, yeni bir g├Âr├╝n├╝m, farkl─▒ bir tarz, hatta farkl─▒ bir cinsiyet bile olabilir. Ancak bunu sonucunda ger├žek kimli─činizle sanal kimli─činizin ├Ârt├╝┼čmemesi, devam─▒nda da uyum problemleri olarak kar┼č─▒n─▒za ├ž─▒kar.

─░┼či ki┼čisel kimlik ve sanal yans─▒mas─▒ndan kar┼č─▒n─▒za ├ž─▒kan ki┼čilerin ger├žekli─čini sorgulama noktas─▒na getirdi─čimizde ortaya inan─▒lmaz b├╝y├╝k bir a├ž─▒k ├ž─▒kmaktad─▒r. ├ľzel do─črulama sistemleri ger├žek ki┼čilerle sanal ki┼čilerin ayn─▒ ki┼či oldu─čunu teoride do─črulayabilir. Yine de ki┼činin ger├žek ki┼čili─či ve ya┼čam tarz─▒ ile sanal d├╝nyada yans─▒tt─▒─č─▒n─▒ do─črulaman─▒n bir yolu pek de yoktur.

B├╝t├╝n yanlar─▒yla ele al─▒nd─▒─č─▒nda metaverse bir├žok art─▒ ve eksi y├Ânleriyle kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Genel sonu├žlar─▒n─▒ zaman i├žinde hep birlikte g├Ârece─čiz. ┼×imdilik i┼čin sadece ko├žluk taraf─▒na odaklanarak bakal─▒m.

Metaverse ├ľrnekleri

Metaverse daha ├žok FacebookÔÇÖun ad─▒n─▒ ÔÇťMetaÔÇŁ olarak de─či┼čtirmesiyle g├╝ndeme geldi. H├ólbuki hi├ž de yeni olan bir konu de─čil. ├ľyle ki Second Life ad─▒nda bir dijital platform bunu 2003ÔÇÖten bu yana aktif olarak sunuyor.

Steven SpielbergÔÇÖin 2018 tarihli filmi ÔÇťReady: Player OneÔÇŁ, T├╝rk├žesiyle ÔÇťBa┼člatÔÇŁ tam olarak b├Âyle bir d├╝nyan─▒n ileri bir versiyonunu yans─▒t─▒yor.

Ready - Player One

Stephen KingÔÇÖin 1975 tarihli ÔÇťThe Lawnmover ManÔÇŁ ├Âyk├╝s├╝nden uyarlanm─▒┼č ÔÇťBah├ž─▒vanÔÇŁ filmi sanal d├╝nya ile ilgili ├Ânemli bir referanst─▒r.

Stephen King - The Lawnmover Man

Piers AnthonyÔÇÖnin 1993 tarihli ÔÇťKillobyteÔÇŁ roman─▒ maalesef T├╝rk├žeÔÇÖye ├ževrilmedi. Ancak tam da metaverse tarz─▒ bir oyunun ger├že─če yans─▒mas─▒ ├╝zerine kurgulanm─▒┼č muhte┼čem bir i├žeri─če sahiptir.

Piers Anthony - Killobyte

Black Mirror dizisinin 2016 tarihli ÔÇťSan JuniperoÔÇŁ b├Âl├╝m├╝ tamamen ger├žek d├╝nya g├Âr├╝n├╝┼čl├╝ ├žok ileri seviye metaverse senaryonu i├žermektedir.

Black Mirror - San Junipero

Ger├žek d├╝nyada ise hen├╝z standartlar oturmam─▒┼č oldu─čundan farkl─▒ platformlar var. Zaman i├žinde hepsinin bir araya gelmesi ve ortak bir platform halini almas─▒ ├Âng├Âr├╝l├╝yor.

Ko├žluk

Ko├žluk, potansiyeli ortaya ├ž─▒karan, fark─▒ndal─▒k yaratan bir d├Ân├╝┼č├╝msel geli┼čim arac─▒ ve yap─▒s─▒ uluslararas─▒ standartlarla belirlenmi┼č bir meslektir.

ICF (Uluslararas─▒ Ko├žluk Federasyonu) ko├žlu─ču ÔÇťki┼čisel ve mesleki potansiyeli en ├╝st d├╝zeye ├ž─▒karmak i├žin ilham veren, d├╝┼č├╝nmeye te┼čvik eden ve yarat─▒c─▒ bir s├╝re├žte m├╝┼čteri ile ortakl─▒k ili┼čkisiÔÇŁ olarak tan─▒mlamaktad─▒r.

Ko├žluk s├╝recindeki temel referanslar kar┼č─▒l─▒kl─▒ g├╝ven, d├╝r├╝stl├╝k, etik yakla┼č─▒m, profesyonel bir ili┼čki gibi kavramlard─▒r.

Metaverse G├Âr├╝┼čme

MetaverseÔÇÖte Ko├žluk

Metaverse taraf─▒na bakt─▒─č─▒m─▒zda, yukar─▒da a├ž─▒klad─▒─č─▒m ┼čekilde farkl─▒ kimlik, de─či┼čtirilmi┼č ki┼čilik, ger├žeklerin sapt─▒r─▒larak yans─▒t─▒lmas─▒ gibi durumlar ko├žlukta olmas─▒ gereken ana kriterleri do─črudan ortadan kald─▒rabilmektedir. Bu durumda ko├ž ÔÇťger├žek ki┼čiyeÔÇŁ de─čil ÔÇťsanal bir varl─▒─čaÔÇŁ ko├žluk yapmak durumundad─▒r. E─čer ko├žluk kontrat─▒ tamamen sanal varl─▒─č─▒n geli┼čimine y├Ânelik ise bir sorun olmaz. Ancak m├╝┼čterinin beklentisi gizli bir tak─▒m ama├žlar i├žeriyorsa ve bunu ko├ža yans─▒tmam─▒┼čsa olay ko├žluktan ├ž─▒kacakt─▒r.

MetaverseÔÇÖte Ko├žluk mek├ón ve zaman konusunda esneklik kazand─▒r─▒r. Bu da uzaktan ko├žluk alabilmek ve yapabilmek a├ž─▒s─▒ndan bir avantajd─▒r. Para konusu metaverse ├╝zerinde sanal paralara do─čru kayacak gibi g├Âr├╝n├╝yor. Do─čas─▒ gere─či sanal paralar─▒n takibi zor ve vergisel a├ž─▒dan de─či┼čik yakla┼č─▒mlar olabilir. Di─čer taraftan, farkl─▒ para birimlerinden ba─č─▒ms─▒z, standart bir ├Âdeme y├Ântemi olmas─▒ yeni bir model olacakt─▒r.

Tekrar ko├žluk ak─▒┼č─▒na d├Ânersek, ko├žluk yaparken m├╝┼čterinin ko├ža fark─▒nda olarak ya da olmadan aktard─▒─č─▒ beden dili ipu├žlar─▒ sanal ortamda tamamen de─či┼čecek. M├╝┼čteri sanal varl─▒─č─▒ ile ger├žek d├╝nyadan farkl─▒ davran─▒┼člarda bulunabilece─činden, ko├ž e─čer bunlar─▒ referans al─▒rsa hata yapabilir. Dikkate almazsa da detaylar─▒ g├Âzden ka├ž─▒rabilir. Ger├žek hayatta m├╝┼čterinin sesi ve ses tonu da ├Ânemlidir. Ama sanal d├╝nyada de─či┼čtirilmi┼č bir ses tonu kullan─▒rsa ko├ž a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli bir ba┼čka referans daha kaybolmu┼č olacakt─▒r.

Sonu├žta metaverseÔÇÖte ko├žluk a├ž─▒s─▒ndan bak─▒ld─▒─č─▒nda ko├žun i┼či hayli zorla┼čmaktad─▒r. Ki┼čiyi do─črulamaktan, sesi ve g├Âr├╝nt├╝y├╝ do─črulamaya, ger├žeklikle sanall─▒─č─▒ ay─▒rt etmekten as─▒l amaca odaklanmaya, bir├žok y├Ânden zorlanacakt─▒r.

Her ne kadar zorluklar olsa da birebir kendini yans─▒tan, tam olarak oldu─ču ki┼či olup davran─▒┼člar─▒yla, ki┼čili─čiyle, sesiyle, g├Âr├╝nt├╝s├╝yle sanal d├╝nyada ayn─▒ ┼čekilde yer alan ki┼čilere ko├žluk ger├žek ko├žluktan farkl─▒ olmayacakt─▒r.

Zamanla sanal d├╝nya ko├žlu─ču i├žin de bir standart gelmesi s├Âz konusu olabilir. Neden olmas─▒n?

Metaverse Ko├žlu─ču

MetaverseÔÇÖte ko├žluk ger├žek ko├žlu─čun bir yans─▒mas─▒d─▒r. Ancak Metaverse Ko├žlu─ču bir ni┼č alan veya bir ko├žluk konusu olarak d├╝┼č├╝n├╝lmelidir.

Temel olarak Metaverse Ko├žlu─ču, ki┼činin metaverse i├žin nas─▒l haz─▒rlanaca─č─▒, kendini orada nas─▒l yans─▒taca─č─▒, nas─▒l davranaca─č─▒, metaverse vizyonunu olu┼čturaca─č─▒ ve ger├žekle┼čtirece─či, vb. detaylar ├╝zerine bir ko├žluk s├╝reci gibidir.

Bu ko├žluk i├žin ├Ânceden al─▒nacak ger├žek ko├žluk tipi diyebiliriz. ├ç├╝nk├╝ m├╝┼čteri ├Ânce fark─▒ndal─▒klar─▒ ya┼čayacak, ataca─č─▒ ad─▒mlar─▒ netle┼čtirecek, vizyon ve buna ba─čl─▒ hedefleri belirleyecektir. Ard─▒ndan metaverse taraf─▒na ge├žip metaverse ko├žlu─ču ile elde etti─či sonu├žlara g├Âre ad─▒mlar─▒n─▒ atacakt─▒r.

Metaverse Ko├žlu─ču isteyebilecek m├╝┼čterilerin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču asl─▒nda ko├žluk de─čil mentorluk veya dan─▒┼čmanl─▒k ihtiyac─▒ndad─▒r. Nedeni ise ger├žekte orada ne yapacaklar─▒ndan emin olmad─▒klar─▒ i├žin do─čru bir y├Ânlendirme beklentileridir. Oysa ko├žluk y├Ânlendirme yapmaz veya ├ž├Âz├╝m sunmaz. Ko├žluk ki┼činin fark─▒ndal─▒─č─▒n─▒ artt─▒r─▒r. Konuya de─či┼čik noktalardan bakmas─▒n─▒ sa─člar. ├ç├Âz├╝mlerini ke┼čfetmesine arac─▒l─▒k eder.

Ger├žek metaverse ko├žlu─ču akl─▒nda bir ┼čeyler olup bunu nas─▒l daha ileriye ta┼č─▒yaca─č─▒n─▒ bulmak isteyen ki┼čiler i├žindir. Planlar─▒ olup bir noktas─▒nda t─▒kanm─▒┼č ve bunu ├ž├Âzmek isteyen ki┼čiler i├žindir. Geli┼čme beklentisi i├žinde olup bunu kendi ba┼č─▒na nas─▒l yapaca─č─▒n─▒ ke┼čfetmek isteyenler i├žindir.

Sonu├ž

─░ster MetaverseÔÇÖte Ko├žluk ister Metaverse Ko├žlu─ču olsun, her ikisi de ├žok yeni kavramlard─▒r. Yap─▒lanmas─▒, belirli standartlar─▒n olu┼čmas─▒, ger├žek hayata yans─▒malar─▒ zamanla ┼čekillenecektir. Uzmanl─▒k gerektiren mentorluk ve dan─▒┼čmanl─▒k k─▒sm─▒ da kademeli deneyim sahibi olan ki┼čilerce payla┼č─▒lacakt─▒r.

T─▒pk─▒ ger├žek hayatta oldu─ču gibi, kendini uzman gibi tan─▒tan, e─čitimsiz, deneyimsiz ki┼čilerin oltas─▒na tak─▒lmamak ├Ânemlidir. O y├╝zden ki┼čilere ve konulara temkinli yakla┼č─▒lmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum.

Ko├žluk alacak birisi olarak kar┼č─▒n─▒zdaki ki┼činin referanslar─▒n─▒ ve ger├žek hayatta kim oldu─čunu iyi ara┼čt─▒r─▒n. Sanal kimli─či ger├že─či yans─▒tmayan bir ko├ž size faydadan ├žok zarar getirebilir.

Ko├ž olarak kar┼č─▒n─▒zdaki ki┼činin ger├žek beklentisine odaklan─▒n. Amac─▒ sanal kimli─či ├╝zerine ko├žluk ise plan─▒n─▒z─▒ bu y├Ânde yap─▒n. Ancak ger├žek ki┼čiye sanal kimli─či ├╝zerinden ko├žluk yapmak kuzu k─▒l─▒─č─▒na girmi┼č kurda ko├žluk yapmak gibi olabilir. Hatta sizin ko├žluk kimli─činize bile zarar verebilir. Bu nedenle dikkatli olun.

Kim olursan─▒z olun ko├žlu─čun ger├žeklik, d├╝r├╝stl├╝k, a├ž─▒kl─▒k, etik, fark─▒ndal─▒k ve geli┼čim ├╝zerine oldu─čunu akl─▒n─▒zda tutun. Aksi her durum ya size ya kar┼č─▒n─▒zdaki, muhtemelen ikinize birden zarar verecektir.

Yenili─če a├ž─▒k olun ve yeniliklerden her zaman faydalan─▒n. Uyum sa─člayan ve h─▒zl─▒ hareket edenler genellikle en b├╝y├╝k ├Âd├╝l├╝ al─▒r.

DarwinÔÇÖin ÔÇťen uygun olan hayatta kal─▒rÔÇŁ prensibiyle de─či┼čen modern hayata h─▒zla uyum sa─člamam─▒z gerekiyor. Kabul etsek de etmesek de metaverse hayat─▒m─▒za girdi. K─▒sa bir s├╝re i├žinde de belki tamam─▒n─▒ kaplayacak.

ÔÇťF─▒rsat haz─▒r olan─▒n kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kar!ÔÇŁ

Ger├žek hayatta, Zoom gibi ara seviye sanal d├╝nyada veya metaverseÔÇÖte ko├žluk i├žin bir g├╝n bir yerlerde bulu┼čmak ├╝zere…

K├Âksal G├╝rkan

Profesyonel Ko├ž, E─čitmen, Dan─▒┼čman, PMP