Ko├žluk Ara├žlar─▒: G├╝├žl├╝ Soru Sormak

G├╝├žl├╝ Soru Sormak

G├╝├žl├╝ soru sormak ko├žluk a├ž─▒s─▒ndan en ├Ânemli becerilerden biridir. Ayn─▒ zamanda ├žok etkili bir ara├žt─▒r. Do─čru kullan─▒ld─▒─č─▒nda inan─▒lmaz sonu├žlar sa─člar.

Di─čer ara├žlardan farkl─▒ olarak m├╝┼čteriden ├Âzel bir izin istemeye gereksinim yoktur. ├ç├╝nk├╝ ko├žluk s├╝recinin do─čal bir par├žas─▒d─▒r.

Ko├žluk yaparken ko├žlar─▒n s├╝rece katk─▒ sa─člamak amac─▒yla kulland─▒klar─▒ ├že┼čitli ara├žlar vard─▒r. Bunlarla ilgili genel a├ž─▒klamalar─▒ a┼ča─č─▒daki yaz─▒mda yapm─▒┼čt─▒m.

Ko├žluk Ara├žlar─▒

G├╝├žl├╝ Soru Sormak bir ara├ž m─▒d─▒r? Yoksa bir beceri midir?

G├╝├žl├╝ soru sormak ko├žluk ve mentorluk a├ž─▒s─▒ndan en ├Ânemli becerilerden biridir. Biz ko├žlar i├žin soru sormak ise i┼čimizin temelidir. Bunu do─čru yapmak ve etkili sorular sormak da olmazsa olmaz─▒m─▒zd─▒r. Bununla birlikte, g├╝├žl├╝ soru sormak ayn─▒ zamanda ├žok b├╝y├╝k ve etkili bir de ara├žt─▒r. Do─čru kullan─▒ld─▒─č─▒nda inan─▒lmaz sonu├žlar sa─člar.

G├╝├žl├╝ Soru Sormak - Einstein

Soru Sormak

Peki, soru sormak ger├žekte ne ifade ediyor?

T├╝rk Dil Kurumu soru sormak ifadesinin kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ ÔÇťbir konu hakk─▒nda bilgi edinmek ├╝zere soru y├ÂneltmekÔÇŁ  olarak payla┼čm─▒┼č.

Soru sormak dedi─čimizde kar┼č─▒m─▒za bir├žok farkl─▒ yakla┼č─▒m ├ž─▒k─▒yor:

Kimiler diyor ki soru sormak bilgi gerektiren bir eylemdir. Yani e─čer soru sorabilecek kadar bilgiye sahip de─čilseniz soru soramazs─▒n─▒z ya da sordu─čunuz sorular cahilce garip yakla┼č─▒mlar olarak kal─▒r. Bu yakla┼č─▒ma g├Âre sorular─▒m─▒z biraz da bizim bilgimizi yans─▒t─▒r.

Kimileri de diyor ki soru sormak ├Â─črenmek i├žin yap─▒lan bir eylemdir ve sordu─čumuz her soru ile yeni bir ┼čeyler ├Â─čreniriz. Neyi ├Â─črenmek istiyorsak ona i├žin sorular sorar─▒z.

Baz─▒lar─▒ soru sormay─▒ bir ÔÇťka├ž─▒┼čÔÇŁ gibi g├Âr├╝r. Zor bir durumda kald─▒─č─▒nda, verecek cevap bulamad─▒─č─▒nda, o an akl─▒na bir ┼čey gelmedi─činde, bir ┼čeyleri saklamak istedi─činde, kendisine sorulan sorudan ka├žmak isterken veya daha bir├žok farkl─▒ durum kar┼č─▒s─▒nda hemen bir soru sormak gerekti─čine inan─▒rlar.

Bazen soru sormak denildi─činde bunu ÔÇťhesap sormakÔÇŁ olarak alg─▒layan veya b├Âyle kullananlar da var. ─░┼čini do─čru yapm─▒┼č m─▒? Her ┼čey d├╝zg├╝n ilerliyor mu?

Kimi zaman da yap─▒lacak yorumun d├╝md├╝z s├Âylemek yerine cevap beklenmeyen bir soru ┼čeklinde payla┼č─▒ld─▒─č─▒ da g├Âr├╝lebilir:

ÔÇťNe diye bunu yapm─▒┼č ki?ÔÇŁ ya da ÔÇťDurduk yere neden b├Âyle s├Âyledin ki ┼čimdi?ÔÇŁ

Sorular

Soru sormak konusunda 5N1K tekni─či minik bir eklemeyle 5N2K ┼čekline d├Ân├╝┼č├╝verir. Soruyu kimin sordu─čuna, kime sordu─čuna, ne sordu─čuna, ne zaman sordu─čuna, nerede sordu─čuna, neden sordu─čuna ve nas─▒l sordu─čuna g├Âre ├žok farkl─▒ anlamlar ve sonu├žlar ├ž─▒kabilir.

Ko├žluk s├╝recinde sorulan sorularda ÔÇťNedenÔÇŁ ve ÔÇťNi├žinÔÇŁ sorular─▒na, ├žok ├Âzel bir durum ve ko├žun kontrol├╝nde bilin├žli bir amaca y├Ânelik olmad─▒─č─▒ s├╝rece, pek yer verilmez. ├ç├╝nk├╝ bunlar kar┼č─▒daki ki┼čiyi do─črudan savunma durumuna ge├žirebilecek, kapanmas─▒na yol a├žabilecek sorulard─▒r.  Bundand─▒r ki, ko├žlukta ÔÇťnedenÔÇŁ sorusuna ihtiya├ž oldu─čunda genellikle sorunun formu de─či┼čtirilip farkl─▒ bir ifade ile sorulur. Bu sayede i├žinde ÔÇťnedenÔÇŁ kelimesi ge├žmeden ve kar┼č─▒daki ki┼činin savunmaya ge├žmesine sebep olmadan ilerleme f─▒rsat─▒ elde edilir.

Soru sorman─▒n en etkili yakla┼č─▒m─▒ ÔÇťmerakÔÇŁ i├žeren, i├žten gelen ÔÇťdo─čalÔÇŁ sorular sormakt─▒r. Bunu en g├╝zel yapanlar k├╝├ž├╝k ├žocuklard─▒r. S├╝rekli ÔÇťbu ne, bu neÔÇŁ diye sorarak etrafta dolan─▒rlar. Elbette yeti┼čkinler bu kadar soru sorulmas─▒na al─▒┼čk─▒n olmad─▒klar─▒ndan ve bir├žo─ču s├╝rekli cevap verme halinde olmaya ne fiziksel ne de zihinsel olarak haz─▒r olmad─▒klar─▒ndan genellikle kar┼č─▒m─▒za ├žocuklar─▒n sorular─▒ndan bunalm─▒┼č ki┼čiler ├ž─▒kar.

Etkili sorular konu┼čmaya te┼čvik eden, konuyu derinlemesine incelemeye te┼čvik eden, eksiksiz ve ├Âzg├╝rce cevaplamaya olanak tan─▒yan sorulard─▒r. Ko├žlukta ve mentorlukta ├žo─čunlukla bu tarz sorular kullan─▒l─▒r. Amac─▒ da sorularla ki┼činin kendi i├žine d├Ânmesi, d├╝┼č├╝nmesi, fark─▒ndal─▒─č─▒n─▒ art─▒rmas─▒ ve gelece─če bakmas─▒d─▒r.

Temel Soru Tipleri:

Sorular─▒ a┼ča─č─▒daki ┼čekilde s─▒n─▒fland─▒rmak m├╝mk├╝nd├╝r.

  • A├ž─▒k U├žlu
  • Kapal─▒ U├žlu
  • N├Âtr
  • Y├Ânlendirici (Olumlu / Olumsuz)

─░yi Sorunun Hedefleri:

Soru sorman─▒n hedefleri genel olarak a┼ča─č─▒dakilerdir.

  • Bilgi toplama
  • Bilgi ile ├žal─▒┼čma
  • Bilgi ile harekete ge├žme

─░yi Sorunun ├ľzellikleri:

─░yi bir sorunun ├Âzellikleri genel olarak ┼čunlard─▒r:

  • K─▒sa ve ├Âzd├╝r.
  • Ki┼čilik tipine uygundur.
  • ├ľ─črenmeyi destekler.
  • Savunma anlay─▒┼č─▒n─▒ y─▒kar.
  • (Ko├žlukta ve mentorlukta) Ki┼čisel yan─▒tlarla ilgilidir.

├ľrnek Sorular

Konu: Proje Y├Ânetimi s─▒nav─▒na girece─čim ama nas─▒l haz─▒rlanmam gerekti─čini bilmiyorum.

Y├Ânlendirici (Olumlu / Olumsuz):

  • Evde oturup ba┼č─▒ndan kalkmadan ├žal─▒┼čman gerekti─čini biliyorsun, de─čil mi?
  • Hi├ž PMI web sitesine girip bakmad─▒n m─▒?

Kapal─▒ U├žlu Soru:

S─▒nava bu ay m─▒ gireceksin?

A├ž─▒k U├žlu Soru:

S─▒nav haz─▒rl─▒─č─▒ konusunda ne gibi ara┼čt─▒rmalar yapt─▒n?

N├Âtr Soru:

Bu konuda nas─▒l bir destek bekliyorsun?

├ľrneklerden de g├Âr├╝lebilece─či ├╝zere ├žo─ču zaman en etkili sorular genellikle A├ž─▒k U├žlu ve N├Âtr sorulard─▒r. Ancak di─čer sorulara da ileti┼čimin ├že┼čitli noktalar─▒nda ihtiya├ž duyulabilir ve kullanmak yanl─▒┼čt─▒r denilemez.

Cevaplar

Sorular konusunda sorular─▒n kendisi kadar cevaplar da ├Ânemlidir. Cevaplar da sorulan sorular kadar farkl─▒ olabilir. Cevaplar─▒n i├žeri─či ├žok ├Ânemli olabilece─či gibi tamamen sa├žma ve al├ókas─▒z da olabilir. Bunu belirleyen iki temel olay vard─▒r. Bunlardan birincisi soruyu soran─▒n ger├žekten do─čru ifade edilmi┼č ve amaca uygun bir soru sormas─▒ ihtiyac─▒d─▒r. ─░kincisi ise cevap verenin soruyu do─čru anlamas─▒ ve i├žtenlikle, d├╝r├╝stl├╝kle, y├Ânlendirme yapmadan cevaplamas─▒ gereksinimidir. Biri d├óhi d├╝zg├╝n olmasa gelen cevap b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla sa├žma veya al├ókas─▒z olacakt─▒r.

Cevaplar bir sorunun talep etti─či bilgi kar┼č─▒layabilir ve orada s├╝re├ž sonlanabilir. Ama kimi zaman da cevaplar yepyeni sorulara sebep olabilir. Soruyu soran ki┼či gelen cevapla ne yapaca─č─▒n─▒ bilmelidir veya gelen cevaptan sonra hangi ad─▒m─▒ ataca─č─▒n─▒ bilmelidir. Yoksa sordu─ču soru ve gelen cevap ├Âylece havada kal─▒r. Sanki soru sadece sormu┼č olmak i├žin, cevap da s─▒rf cevap vermi┼č olabilmek i├žin verilmi┼č gibi olur. B├Âyle olmamas─▒ i├žin soru-cevap konusu do─čru bir ┼čekilde ele al─▒nan etkili bir ileti┼čim modeli olarak y├╝r├╝t├╝lmelidir.

A├ž─▒k u├žlu n├Âtr bir soruya bile k─▒sa ve negatif bir yan─▒t gelebilir. Hatta kimi zaman sorulan bir soruya cevap olarak ba┼čka bir soru geldi─či de g├Âr├╝lebilir. Soru-cevap s├╝reci, e─čer yolda tan─▒mad─▒─č─▒n─▒z birisine ayak├╝st├╝ sordu─čunuz ge├žici ve ├žok k─▒sa bir olay de─čilse, ├žift tarafl─▒ etkin bi├žimde y├Ânetilmesi gereken ├Ânemli bir ileti┼čim s├╝recidir.

Sonu├ž

G├╝├žl├╝ soru sormak her ne kadar etkili bir ara├ž olsa da di─čer ara├žlardan farkl─▒ olarak ├žo─ču zaman kar┼č─▒m─▒zdakinden izin almadan do─črudan kullan─▒lan bir ara├žt─▒r. Buna kar┼č─▒l─▒k, asl─▒nda soru sormak ve kar┼č─▒l─▒─č─▒nda bekledi─čimiz ┼čekilde a├ž─▒k cevaplar alabilmek i├žin kar┼č─▒m─▒zdakinden izin istemek belki di─čer ara├žlardan daha da ├Ânemli diyebiliriz.

G├╝nl├╝k hayat─▒m─▒zda s├╝rekli soru sormaya al─▒┼čk─▒n─▒zd─▒r. Ama sordu─čumuz sorular─▒ do─čru bi├žimde sormak, istedi─čimiz cevaplar─▒ elde etmek ve bunlar─▒ yaparken kar┼č─▒m─▒zdakileri rahats─▒z etmemek bir├žok ki┼činin kolayca yapabildi─či bir ┼čey de─čildir.

E─čer s├╝rekli sorularla ├žal─▒┼čan biriyseniz ve y├Ântemler ├╝zerine ├žal─▒┼čmak, kendinizi geli┼čtirmek isterseniz bunu kolayca ├Â─črenebilirsiniz. Ko├žlukla birlikte kendinizi ke┼čfederek bunlar─▒ nas─▒l do─čal bir ┼čekilde yapabilece─činizin y├Ântemini de bulabilirsiniz.

E─čer yeni bir ko├žsan─▒z bana ula┼č─▒n ve birlikte ara├žlar ├╝zerine bir ├žal─▒┼čma yapal─▒m. B├Âylece ko├ž olarak geli┼čiminize katk─▒ sa─člayacak bu ve benzeri bir├žok ara├žla ilgili deneyimler elde edebilesiniz.

Hepiniz sevgiyle, mutlulukla ve ko├žlukla kal─▒n.

K├Âksal G├╝rkan

Profesyonel Ko├ž, Mentor, E─čitmen, PMP┬«