Ko├žluk Ara├žlar─▒: Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒

Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒

Ko├žlukta kullan─▒lan ara├žlardan bir tanesi de Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ arac─▒d─▒r. Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ arac─▒ problemlerin k├Âk nedenlerine ula┼čmak veya bir konuda t─▒kan─▒kl─▒k ya┼čand─▒─č─▒nda analiz yapmak i├žin kullan─▒lan bir ara├žt─▒r.

Sadece ko├žlukta de─čil ├Ârne─čin mentorlukta, proje y├Ânetiminde ve daha bir├žok alanda kullan─▒lan ara├žlardan bir tanesidir.

B├╝t├╝nsel bir ├žal─▒┼čma olarak da, ├Âzele indirgenmi┼č konular i├žin de ayr─▒ ayr─▒ yap─▒labilir. ├ç─▒kan sonu├žlara g├Âre ele al─▒n─▒p konu┼čulmas─▒ gereken konular─▒ belirlemek i├žin de kullan─▒labilir.

Elbette bu ├žal─▒┼čmay─▒ yapmak zorunlu de─čildir. M├╝┼čteri istemezse veya beklentisi farkl─▒ ise gereksiz bile olabilir.

Ko├žluk yaparken ko├žlar─▒n s├╝rece katk─▒ sa─člamak amac─▒yla kulland─▒klar─▒ ├že┼čitli ara├žlar vard─▒r. Bunlarla ilgili genel a├ž─▒klamalar─▒ a┼ča─č─▒daki yaz─▒mda yapm─▒┼čt─▒m.

Ko├žluk Ara├žlar─▒

Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ Nedir?

─░lk defa 1943 y─▒l─▒nda  Kaoru Ishikawa taraf─▒ndan kullan─▒lm─▒┼čt─▒r ve k─▒sa s├╝rede JaponyaÔÇÖda yayg─▒nla┼čm─▒┼čt─▒r.

Sonu├žlar─▒ ortaya ├ž─▒karan sebepleri ortaya koymak, g├Ârselle┼čtirmek ve ├╝zerinde ├žal─▒┼čmak i├žin olu┼čturulur. Problemlerin k├Âk nedenlerine ula┼čmay─▒ sa─člar. K├Âk nedenler ortaya ├ž─▒k─▒nca kesin ├ž├Âz├╝mler olu┼čturmak m├╝mk├╝n olur.

Bal─▒k k─▒l├ž─▒─č─▒ diyagram─▒n─▒n genel uygulama alan─▒ ├╝r├╝n tasar─▒m─▒ ve kalite hatalar─▒n─▒n engellenmesidir. Problemi yaratan t├╝m sebepler baz─▒ de─či┼čiklik kaynaklar─▒ y├╝z├╝nden olu┼čur. Sebepler genellikle bu kaynaklar─▒ tespit edebilmek i├žin ana kategorilere ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.

Ishikawa Diyagram─▒ diye de bilinen bu diyagram, ortaya ├ž─▒kan nihai ┼čekil bal─▒k k─▒l├ž─▒─č─▒n─▒ and─▒rd─▒─č─▒ndan, Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r.

Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒

Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ Kullan─▒m Amac─▒

Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ bir konunun veya sorunun temel nedenini bulma ihtiyac─▒ oldu─čunda, bir konuda t─▒kan─▒kl─▒k ya┼čand─▒─č─▒nda, geriye d├Ân├╝k analiz yap─▒l─▒rken kullan─▒labilir. B├Âylece elde edilen diyagram sayesinde yarat─▒c─▒ d├╝┼č├╝nme ad─▒mlar─▒yla ilerlerken derinlemesine konuyu de─čerlendirme f─▒rsat─▒ yakalan─▒r. Ula┼č─▒lan sebeplere ├ž├Âz├╝mler, hatta ├Ânlemler ├╝retilip konuyu iyile┼čtirme ve geli┼čtirme ┼čans─▒ elde edilir.

Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ Kullanman─▒n Faydalar─▒

Her ko├žluk arac─▒ gibi Pareto Analizi de beklentiye verdi─či cevap kadar faydal─▒d─▒r. Bununla birlikte, etkin bir ┼čekilde kullan─▒ld─▒─č─▒nda genellikle a┼ča─č─▒daki faydalar─▒ sa─člayacakt─▒r.

  • Konuya odakl─▒ d├╝┼č├╝nmeyi sa─člar.
  • Bir problemin farkl─▒ y├Ânlerini g├Ârmeyi sa─člar.
  • Hem b├╝t├╝nsel hem de detay bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ verir.
  • K├Âk nedene ula┼čmay─▒ sa─člad─▒─č─▒ i├žin ge├žici de─čil kal─▒c─▒ ├ž├Âz├╝mler elde etme f─▒rsat─▒ verir.
  • ─░lgili konuya ait ba┼čl─▒klar─▒ do─čru s─▒n─▒fland─▒rmaya yard─▒mc─▒ olur.
  • Ele al─▒nan problemin ├ž├Âz├╝m s├╝recini daha sistematik bir yap─▒ya oturtur.

Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ Kullan─▒m ┼×ekli

├ľncelikle sebepleri ara┼čt─▒r─▒lacak ilgili konu/sorun grafi─čin en sa─č─▒na (kafa k─▒sm─▒na) yaz─▒l─▒r. Daha sonra ana ve alt sebepler grafi─če (k─▒l├ž─▒k k─▒sm─▒na) eklenerek diyagram tamamlan─▒r.

Ana sebepler (kimi zaman kategoriler olarak da ele al─▒nabilir) bal─▒─č─▒n omurgas─▒na ba─čl─▒ ilk seviye ana k─▒l├ž─▒klard─▒r. Alt sebepler ise bunlardan sonraki seviyede g├Âsterilen sebeplerdir. Alt sebeplere inerek k├Âk neden tespit edilebilir. Yeri geldi─činde k├Âk nedene inebilmek i├žin daha da alt seviye nedenlere bak─▒labilir. Ancak, derinlemesine ele al─▒nmas─▒ gereken ├Âzel durumlar hari├ž, 3. hatta 2. seviyeden ├Âteye ge├žmek ko├žluk a├ž─▒s─▒ndan gereksiz kar─▒┼č─▒kl─▒klara yol a├žabilir.

Bu sebepler ara┼čt─▒r─▒l─▒rken, orijinal ├žal─▒┼čmada, olabildi─čince ├žok ve uzman ki┼činin g├Âr├╝┼č├╝ al─▒nmal─▒d─▒r. Ger├žekli─či yakalamak i├žin beyin f─▒rt─▒nas─▒n─▒n yap─▒lmas─▒ gerekir.

Ko├žlukta bireysel ├žal─▒┼čmada sorularla derine inerek bu sebepler bulunmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Tak─▒m ko├žlu─ču gibi grup olarak yap─▒lan ko├žluklarda ise t├╝m tak─▒mla birlikte ├žal─▒┼čarak ├Ânce beyin f─▒rt─▒nas─▒ yap─▒l─▒r ve ard─▒ndan bu diyagram ├ž─▒kar─▒l─▒r.

Uygulama Y├Ântemi

Uygulama s─▒ras─▒nda a┼ča─č─▒daki ad─▒mlarla ilerlenir:

  • Bal─▒─č─▒n kafas─▒ omurgas─▒ ve kuyru─ču beyaz tahtaya, flipchartÔÇÖa veya k├ó─č─▒da ├žizilir.
  • Kafa k─▒sm─▒na, kar┼č─▒l─▒kl─▒ mutab─▒k kal─▒narak belirlenecek, ana konunun/problemin ad─▒ yaz─▒l─▒r.
  • Belirlenen konuyla/problemle ilgili beyin f─▒rt─▒nas─▒ yap─▒l─▒r
  • ─░lgili konuda konu┼čurken bu konuya dair ana sebepler ortaya ├ž─▒kt─▒k├ža omurgadan ana k─▒l├ž─▒klar ├žizilerek bunlar─▒n ucuna ba┼čl─▒k olarak yaz─▒l─▒r.
  • Ana sebepler/kategoriler olu┼čturulduktan sonra bunlar─▒n detaylar─▒na inilerek alt nedenler tespit edilir.
  • Tespit edilen alt nedenler ana k─▒l├ž─▒ktan ├ž─▒kan ufak k─▒l├ž─▒klar halinde diyagrama eklenir.
  • Gerekirse bir alt neden tespiti i├žin bir kez daha bu i┼člem tekrarlan─▒r.
  • K├Âk nedene ula┼čt─▒─č─▒na kanaat getirildi─činde sebepler konusu kapat─▒l─▒r.
  • K├Âk nedenlere dair ├ž├Âz├╝mler i├žin gerekirse bir kez daha beyin f─▒rt─▒nas─▒ yap─▒l─▒r.
  • Do─črudan bilinen ├ž├Âz├╝mlerle beyin f─▒rt─▒nas─▒ sonucu ├ž─▒kar─▒lan sonu├žlara bak─▒larak en do─čru ├ž├Âz├╝m belirlenmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r.
  • ├ç├Âz├╝mler konusunda mutab─▒k kal─▒nabilirse ├Ânleyici ad─▒mlar da ele al─▒nabilir.

Ko├žluk s├╝recince bu ad─▒mlar─▒n her biri ko├žluk ak─▒┼č─▒ i├žinde sorularla ve m├╝┼čteri taraf─▒ndan sonuca ba─član─▒r. Ko├ž sadece ana ak─▒┼č─▒ etkin y├Ânetir. Bir yandan ak─▒┼čta kalmay─▒ sa─člarken di─čer taraftan m├╝┼čterinin cevaplar─▒ bulmas─▒ i├žin yarat─▒c─▒ sorular sorar.

Sorular gelen cevaplara istinaden diyagrama yaz─▒lacak ana ve alt nedenler k─▒sa ve ├Âz ifade edilmelidir. ├çok gerekiyorsa, m├╝┼čteri bu nedenlerin detayl─▒ tan─▒mlar─▒n─▒ ayr─▒ca yazabilir.

┼×u da unutulmamal─▒d─▒r ki k├Âk nedenler do─čru tespit edilse bile bu diyagram do─črudan ├ž├Âz├╝m veya ├Ânleyici ad─▒mlar bulunmas─▒n─▒ sa─člamaz. ├ç├Âz├╝mlere ula┼čmak ayr─▒ bir ├žal─▒┼čma ile ger├žekle┼čir.

Sonu├ž

T├╝m ko├žluk ara├žlar─▒ gibi Bal─▒k K─▒l├ž─▒─č─▒ Diyagram─▒ da bir ara├žt─▒r. M├╝┼čteriye ve s├╝rece sa─člayaca─č─▒ katk─▒ kadar ├Ânemli ve de─čerlidir. Kullan─▒laca─č─▒ zaman m├╝┼čterinin beklentisi sorulmal─▒, onay─▒ al─▒nmal─▒ ve ayn─▒ zamanda kataca─č─▒ de─čer de ├Ânceden sorgulanmal─▒d─▒r.

E─čer ko├žluk alan birisi veya m├╝┼čterim olarak bu yaz─▒y─▒ okuyorsan─▒z ├Âncelikle bunu en az bir kere benimle veya kendi ko├žunuzla birlikte uygulay─▒n. O zaman esas─▒n─▒ ├Â─črendikten sonra kendi ba┼č─▒n─▒za ilerleyebilirsiniz. Ba┼člang─▒├žta tek ba┼č─▒n─▒za ne oldu─čunu ve nas─▒l anlam y├╝klenece─čini bilmeden yaparsan─▒z beklentinize uygun sonu├žlar alamayabilirsiniz.

E─čer yeni bir ko├žsan─▒z bana ula┼č─▒n ve birlikte ara├žlar ├╝zerine bir ├žal─▒┼čma yapal─▒m. B├Âylece ko├ž olarak geli┼čiminize katk─▒ sa─člayacak bu ve benzeri bir├žok ara├žla ilgili deneyimler elde edebilesiniz.

Hepiniz sevgiyle, mutlulukla ve ko├žlukla kal─▒n.

K├Âksal G├╝rkan

Profesyonel Ko├ž, Mentor, E─čitmen, PMP┬«